EORI, KDV numarası, IOSS ve OSS farkı

EORI bir gümrük numarasıdır: AB'de gümrük işlemi yapan işletmeyi tanımlar ve gümrük idaresi verir. KDV numarası, IOSS ve OSS ise vergi kayıtlarıdır: satılan malın KDV'sinin hangi ülkede, kim tarafından beyan edilip ödeneceğini düzenler ve vergi idaresi verir. Biri diğerinin yerine geçmez. Bir Türk e-ticaret satıcısının AB'de KDV kaydı olabilir ama EORI'si olmayabilir; ya da tam tersi. Hangisinin gerektiği, malın AB'ye nasıl girdiğine ve kime satıldığına göre ayrı ayrı belirlenir.

Bu yazı kimin için? Pazaryeri, kendi e-ticaret sitesi ya da AB'deki depo üzerinden satış yapan ve "EORI aldık, KDV de tamam mı?" ya da "IOSS numaramız var, EORI'ye gerek var mı?" sorularıyla karşılaşan Türk satıcılar için. Bu yazı vergi danışmanlığı değildir; terimlerin ne işe yaradığını ayırır.

Kontrol tarihi: 23 Ekim 2026. AB'nin e-ticaret KDV kuralları ve düşük değerli gönderilere ilişkin gümrük kuralları 2026'da değişiyor; işlem öncesinde kaynakların güncel hâli esas alınmalıdır.

Kısa cevap: dört terim, dört ayrı soru

• EORI. Hangi soruya cevap verir: Gümrük işleminin tarafı kim? Kim verir: Üye devletin gümrük idaresi.
• KDV numarası (VAT ID). Hangi soruya cevap verir: Bu işletme hangi ülkede KDV mükellefi? Kim verir: Üye devletin vergi idaresi.
• OSS. Hangi soruya cevap verir: AB içindeki mesafeli satışların KDV'si tek ülkede nasıl beyan edilir? Kim verir: Kayıt ülkesinin vergi idaresi.
• IOSS. Hangi soruya cevap verir: AB dışından gelen 150 avroya kadar gönderilerin KDV'si nasıl tahsil edilir? Kim verir: Kayıt ülkesinin vergi idaresi.

EORI: gümrük kimliği

Avrupa Komisyonu'na göre EORI, AB gümrük bölgesindeki ithalat, ihracat ve transit işlemlerinde işletmeyi tanımlayan tekil numaradır. AB dışındaki bir işletme bu numaraya gümrük beyanı, giriş veya çıkış özet beyanı ya da geçici depolama beyanı verdiğinde veya taşıyıcı olarak hareket ettiğinde ihtiyaç duyar. Numaranın son kullanma tarihi yoktur ve bir işletmenin aynı anda yalnız bir geçerli numarası olabilir. Ayrıntılar: EORI numarası nedir?

KDV numarası: vergi kaydı

Almanya Gümrük İdaresi, KDV kimlik numarasının (Almanya'da USt-IdNr.) EORI ile karıştırılmaması gerektiğini ayrıca belirtir. Kendi açıklamasına göre KDV kimlik numarası ülke kodu ve en fazla 12 karakterden oluşur; Almanya'da DE ve 9 rakamdır, AB içi ticarette kullanılır ve Federal Merkezi Vergi Dairesi (Bundeszentralamt für Steuern) tarafından verilir. EORI ise gümrük idaresinin işidir.

AB dışındaki bir şirketin bir AB ülkesinde KDV kaydına ne zaman ihtiyaç duyduğu, o ülkede hangi işlemleri yaptığına bağlıdır. AB'deki bir depoda stok tutmanın KDV kaydı gerektirip gerektirmediği de satışın kime ve hangi kanaldan yapıldığına göre değişir. Bu, vergi danışmanıyla netleştirilmesi gereken ayrı bir konudur; EORI almak böyle bir yükümlülüğü ne doğurur ne de ortadan kaldırır.

Vergi temsilcisi nedir?

Komisyon'un e-ticaret KDV açıklayıcı notları vergi temsilcisini, satıcının atadığı, AB'de yerleşik, KDV'nin ödenmesinden sorumlu ve KDV yükümlülüklerini yerine getiren kişi olarak tanımlar. AB KDV Direktifi'nin 204. maddesi, üye devletlere bazı durumlarda AB dışındaki mükelleflerden mali temsilci atamalarını isteme imkânı verir. Yani vergi temsilcisi ihtiyacı ülkeden ülkeye değişir. Vergi temsilcisi KDV tarafının, gümrük temsilcisi ise gümrük beyanı tarafının konusudur; aynı firma iki rolü üstlenebilir ama roller ayrıdır.

OSS: AB içi mesafeli satışlar için tek kayıt

Komisyon'a göre OSS (One Stop Shop), çevrim içi satıcıların AB'deki tüketicilere yaptıkları mesafeli mal satışlarının ve bazı sınır ötesi hizmetlerin KDV'sini tek bir üye devlette beyan edip ödemesini sağlar. İki türü AB dışındaki işletmeleri doğrudan ilgilendirir:

• AB dışı rejim (non-Union scheme): AB'de yerleşik olmayan işletmelerin AB'deki tüketicilere verdiği hizmetler içindir. Mal satışını kapsamaz.
• AB rejimi (Union scheme): AB dışındaki işletmeler bu rejimi yalnızca AB içi mesafeli mal satışları için kullanabilir; yani mal bir AB ülkesinden başka bir AB ülkesindeki tüketiciye gönderildiğinde. Bu durumda kayıt ülkesi, gönderimin başladığı üye devlettir. Komisyon'un notlarına göre bu rejimi kullanmak için vergi temsilcisi atama zorunluluğu yoktur, ancak kayıt ülkesi kendi mevzuatına göre bunu isteyebilir.

Komisyon ayrıca AB içi mesafeli satışlar ve bazı hizmetler için AB genelinde 10.000 avroluk bir eşik tanımlar; bu eşik AB'de yerleşik satıcıların KDV'yi hangi ülkede ödeyeceğini belirlemede kullanılır.

IOSS: AB dışından gelen küçük gönderiler

IOSS (Import One Stop Shop), AB dışından tüketiciye gönderilen ve gerçek değeri 150 avroyu aşmayan gönderilerdeki KDV'nin satış anında tahsil edilip tek bir üye devlette aylık olarak beyan edilmesini sağlar. Komisyon'un kurallarına göre:

• AB dışındaki satıcılar IOSS'u kullanmak için AB'de yerleşik bir aracı atamak zorundadır.
• İstisna, AB ile KDV alanında karşılıklı yardım anlaşması bulunan bir ülkede yerleşik olup yalnızca o ülkeden satış yapan işletmelerdir. Komisyon'un Ekim 2020 tarihli notlarına göre o tarihte bu anlaşma yalnızca Norveç'le vardı. Türkiye'den satış yapan bir işletmenin bugün bu istisnadan yararlanıp yararlanamayacağı Komisyon'un güncel bilgisinden teyit edilmelidir.
• Satış bir pazaryeri üzerinden yapılıyorsa, 150 avroya kadar ithal gönderilerde KDV açısından satıcı yerine pazaryeri "satıcı sayılır" (deemed supplier) ve KDV'yi o tahsil eder.

IOSS numarası gümrük beyanında, malın KDV'den muaf olarak serbest dolaşıma girmesi için gümrüğe bildirilir. Ancak bu beyanı veren kişi kendi EORI numarasıyla beyan verir. Yani IOSS, EORI'nin yerine geçmez; ikisi aynı gönderide farklı işler görür.

2026 değişikliği: düşük değerli gönderilere 3 avroluk gümrük vergisi

Avrupa Komisyonu'nun 29 Haziran 2026 tarihli duyurusuna göre 1 Temmuz 2026'dan itibaren AB dışından gelen, değeri 150 avroya kadar olan gönderilere geçici olarak 3 avroluk bir gümrük vergisi uygulanıyor. Vergi, adet başına değil tarife sınıflandırmasına göre kalem başına hesaplanıyor; beyan ve ödeme sorumluluğu satıcıda ya da ithalatçıda. Bu değişiklik KDV'den ayrı bir gümrük vergisidir ve küçük gönderi satan Türk işletmelerinin maliyet hesabını etkiler.

AB'deki depodan pazaryeri satışı: KDV'de ayrı bir kural

Komisyon'un notlarına göre AB'de yerleşik olmayan bir satıcı, AB'de bulunan (ya da AB'de serbest dolaşıma girmiş) malları bir pazaryeri üzerinden AB'deki tüketicilere sattığında, değeri ne olursa olsun pazaryeri KDV açısından satıcı sayılır. Bu kural ülke içi satışları da AB içi mesafeli satışları da kapsar. Ancak malı AB'ye getiren ithalat işlemi ve onun EORI, beyan ve ithalat KDV'si tarafı ayrı kalır. Bu senaryonun ayrıntısı: Amazon ve pazaryeri satıcıları için EORI.

En sık karışan üç durum

1. "KDV kaydımız var, EORI de oldu sanıyorduk." KDV numarası gümrükte işletmeyi tanımlamaz. Gümrük işlemi için EORI ayrıca gerekir; ama yalnızca şirket gümrük işleminin tarafıysa.
2. "IOSS numaramız var, artık gümrükte sorun olmaz." IOSS KDV tahsilatını kolaylaştırır; malı gümrükten geçiren beyan, beyan sahibi ve onun numarası ayrı konulardır. 150 avroyu aşan gönderiler zaten IOSS kapsamında değildir.
3. "EORI aldık, AB'de vergi temsilcisine gerek kalmadı." EORI vergi kaydı değildir. Vergi temsilcisi ihtiyacı, şirketin hangi ülkede hangi vergisel işlemi yaptığına ve o ülkenin mevzuatına bağlıdır.

Kaynaklar

• Avrupa Komisyonu — Economic Operators Registration and Identification number (EORI)
• Zoll — Andere Nummern (EORI, KDV kimlik numarası ve vergi numarası farkı)
• Avrupa Komisyonu — VAT One Stop Shop
• Avrupa Komisyonu — Register to OSS (Union, non-Union ve import scheme)
• Avrupa Komisyonu — VAT e-commerce açıklayıcı notları (Ekim 2020)
• Avrupa Komisyonu — Düşük değerli gönderilere 3 avroluk gümrük vergisi (29.06.2026)

Bilgiler son kontrol tarihinde kaynaklarla karşılaştırıldı. Gümrük kuralları ve başvuru kanalları değişebilir; güncel koşullar için ilgili gümrük idaresinin sayfası esastır.