Hangi Türk şirketine EORI gerekir, hangisine gerekmez?

AB'ye satış yapan her Türk şirketinin EORI numarasına ihtiyacı yoktur. EORI, AB'de gümrük beyanı veren, giriş veya çıkış özet beyanı veren, geçici depolama beyanı veren ya da taşıyıcı olarak çalışan işletmeye gerekir. Malı AB'de alıcı gümrükten çekiyorsa beyanda alıcının numarası yer alır ve Türk şirketinin kendi numarası çoğu zaman gerekmez. Şirket AB'de ithalatçı rolünü kendisi üstleniyorsa (DDP teslim, AB'deki depoya kendi malını gönderme gibi) numara gündeme gelir; ama o durumda da numara tek başına yetmez, beyanı kimin vereceği ayrıca çözülmelidir.

Bu yazı kimin için? AB'ye mal satan ve "bizim EORI almamız gerekiyor mu?" sorusuna kendi satış biçimine göre cevap arayan Türk ihracatçılar, e-ticaret satıcıları, fuar katılımcıları ve nakliyeciler için.

Kontrol tarihi: 23 Ekim 2026. Kaynaklar: Avrupa Komisyonu, AB gümrük mevzuatı ve Almanya Gümrük İdaresi.

Temel kural: EORI satışa değil, gümrükteki role bağlıdır

Avrupa Komisyonu'na göre AB'de yerleşik olmayan bir işletmenin EORI numarasına şu faaliyetlerde ihtiyacı vardır: gümrük beyanı vermek, giriş özet beyanı (ENS) ya da çıkış özet beyanı (EXS) vermek, geçici depolama beyanı vermek ve taşıyıcı olarak hareket etmek. AB'nin gümrük yetki devri tüzüğünün 5. maddesi bu listeyi bazı istisnalarla birlikte ayrıntılı sayar. Almanya Gümrük İdaresi aynı kuralı daha kısa söylüyor: AB dışındaki işletmeler için genel ve temel bir EORI başvuru yükümlülüğü yoktur; numara, örneğin beyan sahibi ya da taşıyıcı olunacaksa gerekir.

Yani belirleyici soru "AB'ye satış yapıyor muyuz?" değil, "AB gümrüğünde beyanı kim veriyor ve biz bu işlemde hangi sıfattayız?" sorusudur.

İkinci önemli kural: Birlik Gümrük Kodeksi'nin 170. maddesine göre gümrük beyanı veren kişi kural olarak AB'de yerleşik olmalıdır. Bu, EORI alan bir Türk şirketinin bile çoğu ithalat beyanını kendi adına veremeyeceği anlamına gelir. Kodeksteki istisnalar transit ve geçici ithalat beyanları, gümrük idaresinin haklı gördüğü ara sıra yapılan beyanlar ve karşılıklılık şartıyla AB'ye komşu bir ülkede yerleşik kişilerin o sınırdaki gümrük idaresine sunduğu mallardır.

Satış biçimine göre karar ağacı

1. AB'deki alıcı malı kendisi ithal ediyor → büyük ihtimalle gerekmez

Alıcının ithalat gümrük işlemlerini üstlendiği teslim şekillerinde (ör. EXW, FCA, FOB, CIF ya da DAP) beyanı AB'deki alıcı veya onun gümrük temsilcisi verir. ICC'nin açıklamasına göre DAP'ta satıcı ihracat ve transit işlemlerini üstlenir, ithalat işlemleri ise alıcıya aittir. Bu durumda AB'deki beyanda alıcının EORI numarası kullanılır. Türk şirketinin kendi numarasını alması çoğu zaman gerekmez; alıcı ya da nakliyeci "EORI" sorduğunda kastedilen genellikle alıcının numarasıdır.

Dikkat edilmesi gereken nokta: Türkiye'deki ihracat beyannamesi Türk gümrük mevzuatına göre verilir. EORI, AB gümrük bölgesindeki işlemlerin numarasıdır; Türkiye'den yapılan ihracat işlemi için ayrıca EORI gerekmez.

2. DDP ile satış: ithalatı satıcı üstleniyor → gerekli olabilir, tek başına yetmez

ICC'ye göre DDP'de satıcı ihracat, transit ve ithalat gümrük işlemlerinin hepsini üstlenir. Bu durumda AB'de ithalatçı tarafı Türk şirketidir ve satıcı adına bir EORI numarası gündeme gelir. Ancak 170. madde nedeniyle AB dışındaki şirket, ara sıra beyan istisnası dışında, beyanı kendi adına veremez. Almanya bu istisnayı serbest dolaşıma giriş için "yılda 10'dan az" beyanla sınırlı tutuyor ve kararı işlemi yapan gümrük idaresine bırakıyor. Düzenli DDP satışında AB'de yerleşik bir temsilciyle çalışmak gerekir. ICC de bazı ülkelerin yabancı işletmelerin ithalat formalitelerini yürütmesine izin vermediğini, bu durumda DAP veya DPU'nun düşünülmesini öneriyor.

3. AB'deki bir depoya, fulfillment merkezine ya da pazaryeri deposuna mal göndermek → çoğunlukla gündeme gelir

Mal henüz satılmadan AB'deki bir depoya gidiyorsa, AB'de onu gümrükten çekecek bir alıcı yoktur; ithalatçı tarafı satıcının kendisidir. Bu senaryoda EORI, KDV kaydı ve beyanı verecek temsilci birlikte düşünülmelidir. Ayrıntılar: Amazon ve pazaryeri satıcıları için EORI.

4. Doğrudan tüketiciye küçük gönderiler (e-ticaret, 150 avroya kadar) → belirsiz, KDV tarafı ayrı

Küçük tutarlı gönderilerde asıl konu genellikle KDV'dir (IOSS). EORI ihtiyacı, gönderinin AB'de kimin beyanıyla gümrükten geçtiğine bağlıdır. Bu ayrım EORI, KDV, IOSS ve OSS farkı yazısında.

5. Fuar, numune, geçici ithalat → çoğu zaman gerekmez, işlem biçimine bağlı

Yetki devri tüzüğünün 5. maddesi, geçici ithalat beyanlarını AB'de yerleşik olmayan işletmelerin kayıt yükümlülüğü kapsamından ayrı tutar; ancak AB'nin ortak teminat yönetim sisteminin kullanılması gerektiğinde kayıt istenir. Kodeksin 170. maddesi de geçici ithalat beyanı verenlerin AB'de yerleşik olma şartından muaf olduğunu söyler. Bu nedenle fuara geçici olarak götürülen mallar için EORI çoğu zaman gerekmez. Mal fuarda satılıp AB'de kalacaksa durum değişir: o an bir ithalat işlemi doğar.

6. Taşımayı kendisi yapan firma (ör. kendi aracıyla taşıyan nakliyeci) → gerekebilir

Komisyon'a göre AB dışındaki işletmeler taşıyıcı olarak hareket ettiklerinde ve özet beyan verdiklerinde EORI numarasına ihtiyaç duyar. Türk taşımacılık şirketleri için bu, ihracatçının ihtiyacından ayrı bir sorudur: numarayı taşıyıcı kendi faaliyeti için alır, taşıdığı malın sahibi için değil.

7. AB'de şubesi ya da şirketi olan Türk grubu → AB'deki şirket kendi ülkesinden alır

AB'de kurulu bir şirketiniz varsa, o şirket kendi kurulu olduğu ülkenin gümrük idaresinden numarasını alır ve AB'deki beyanlarda beyan sahibi olabilir. Komisyon, AB'de birden fazla şubesi olan AB dışı işletmelerin bu ülkelerden birini seçebileceğini belirtiyor.

8. "Bilmiyoruz, iş ortağımız istedi" → belirsiz

En sık karşılaşılan durum budur. Bir alıcı, nakliyeci ya da platform EORI istediğinde; neden istediği, hangi beyanda kullanacağı ve beyanı kimin vereceği netleşmeden numara almak ya iş görmez ya da gereksiz bir kayıt doğurur. Bu durumda ilk iş, talebin gerekçesini öğrenmektir.

Hızlı özet tablosu

• AB'deki alıcı ithal ediyor (EXW, FCA, FOB, CIF, DAP gibi). EORI: Büyük ihtimalle gerekmez. Not: Beyanda alıcının numarası kullanılır.
• DDP, ithalatı satıcı üstleniyor. EORI: Gerekli olabilir. Not: AB'de yerleşik temsilci sorusu ayrıca çözülmeli.
• AB'deki depoya, fulfillment merkezine sevkiyat. EORI: Çoğunlukla gündeme gelir. Not: KDV kaydı ve temsil birlikte düşünülür.
• Tüketiciye küçük gönderiler. EORI: Belirsiz. Not: KDV tarafı (IOSS) ayrı konu.
• Fuar, geçici ithalat. EORI: Çoğu zaman gerekmez. Not: Mal AB'de satılırsa durum değişir.
• Taşıyıcı olarak özet beyan. EORI: Gerekebilir. Not: Taşıyıcının kendi numarası.
• AB'de şube ya da şirket. EORI: AB şirketi alır. Not: Kurulu olduğu ülkeden.
• İş ortağı istedi, gerekçe belli değil. EORI: Belirsiz. Not: Önce talebin nedeni netleşmeli.

Bu tablo bir başlangıç noktasıdır, kesin hüküm değildir. Aynı şirket farklı müşterilere farklı biçimlerde satış yapabilir; bir satışta gerekmeyen numara başka bir satışta gerekebilir.

Yanlış başvurunun bedeli

Gereksiz bir EORI başvurusu genellikle zararsız görünür, ama iki sorun doğurabilir. Birincisi, bir işletmenin yalnız bir geçerli numarası olabilir: numara, ilk gümrük işleminin yapılmayacağı bir ülkeden alınırsa sonraki işlemler de o numarayla yürür. Almanya, başka bir AB ülkesinden numarası olan yabancı işletmelere ayrıca Alman numarası vermiyor. İkincisi, numara alındığında "artık AB'de kendimiz ithalat yapabiliriz" sanılır; oysa beyan sahibi olma şartı ayrı bir konudur ve mal gümrükte bekleyebilir.

Kaynaklar

• Avrupa Komisyonu — Economic Operators Registration and Identification number (EORI)
• Yetki Devri Tüzüğü (AB) 2015/2446, Madde 5 — AB'de yerleşik olmayan işletmeler
• Birlik Gümrük Kodeksi (AB) 952/2013, Madde 170 — Beyan sahibi
• Zoll — Beantragung einer EORI-Nummer
• Zoll — Release for free circulation
• ICC Academy — DAP ve DDP Incoterms® 2020 farkı

Bilgiler son kontrol tarihinde kaynaklarla karşılaştırıldı. Gümrük kuralları ve başvuru kanalları değişebilir; güncel koşullar için ilgili gümrük idaresinin sayfası esastır.